فصل دوم: بررسی منابع
2-1- بیماری بلایت باکتریایی گردو24
2-1-1- عامل بیماری Xanthomonas arboricola pv. juglandis25
2-2- ویژگی های جنس زانتوموناس26
2-3- روش های شناسایی جنس Xanthomonas28
2-3-1- صفات مورفولوژیکی28
2-3-2- صفات بیوشیمیایی28
2-4- روش های سرولوژیکی و مولکولی28
2-5- فیلوژنی جنس Xanthomonas29
2-6- گونه های Pseudomonas ………………………………………………………………………………………..30
2-6-1- خصوصیات راسته Pseudomonadales 31
2-6-2- خصوصیات خانواده Pseudomonadaceae ………………………………………………32
2-6- 3- مشخصات و خصوصیات باکتری شناسی جنس Pseudomonas………………….32
2-6-4- موقعیت تاکسونومیکی جنس Pseudomonas .34
2-6-5- موقعیت تاکسونومیکی گونه syringae Pseudomonas ………………………………34
2-6-6- مکانیزم بیماریزایی در Pseudomonas syringae .36
2-7- علائم بیماری بلایت گردو .38
2-7-1- علائم بیماری.38
2-7-2- علائم روی برگ39
2-7-3- علائم روی گل نر40
2-7-4- علائم روی گل ماده…..40
2-7-5- علائم روی شاخه.40
2-7-6- علائم روی میوه.41
2-8- اپیدمیولوژی و چرخه زندگی عامل بیماری..42
2-9- زمستانگذرانی43
2-10- وضعیت بیماری در ایران.44
2-11- کنترل بیماری.45
2-11-1- پیشگیری.45
2-11-2- روشهای فیزیکی45
2-11-3- سمپاشی46
2-11-4- تهیه نهال سالم و حفظ باغهای جوان46
2-11-5- نوع آبیاری46
2-11-6- تغذیه47
2-11-7- محلولپاشی47
2-12- تنوع ژنتیکی باکتری های بیماریزای گیاهی.49
2-13- روش های مولکولی مبتنی بر DNA .50
2-14- تکنیک های مولکولی: مروری بر روشهای تشخیصی باکتری ها 51
2- 14-1- بررسی تنوع ژنتیکی بر اساس توالی تکراری rep- PCR 52
2-14-2- واکنش زنجیره ای پلی مراز ((Polymerase Chain Reaction.53
2-14-3- تاریخچه PCR 54
3-14-4- مراحل انجام واکنش PCR.55
2-14-5- سیکلهای حرارتی لازم برای PCR.56
2-14-6- نشانگر rep57
2- 15- فیلوژنی و طبقه بندی باکتری ها بر اساس توالی های DNA.60
2-16- ژن 16s Rrna…..60
2-17- ژن RPOB……………………………………………………………………………………………………………….64
2-18- تکنیک الکتروفورز.64
فصل سوم: مواد و روشها
3-1- تهیه استرین ها67
3-1-1- نمونه برداری و جداسازی عامل بیماری 67
3-1-2- تکثیر و نگهداری باکتری ها 68
3-1-3- نگهداری باکتری ها68
3-1-3-1- نگهداری جدایه ها در گلیسرول 15 %68
3-1-3-2- نگهداری جدایه ها در محیط کشت68
3-2- بررسی خصوصیات بیوشیمیایی و فیزیولوژیکی ……68
3-2-1- واکنش فوق حساسیت Hypersensitive Tests68
3-2-2- آزمون اثبات بیماریزایی69
3-3- آزمون های بیوشیمیایی69
3-3-1- آزمون آرژنین دهیدرولاز69
3-3-2- آزمون اکسیداز70
3-3-3- آزمون اثر باکتری روی شیر لیتموس71
3-3-4- آزمون احیای نیترات به نیتریت71
3-3-5- آزمون تحمل نمک طعام 73
3-3-6- آزمون تجزیه بی هوازی گلوکز73
3-3-7- آزمون سولفید هیدروژن H2S)) از سیستئین73
3-3-8- آزمون تولید لعاب روی محیط YDC74
3-3-9- آزمون تولید لوان74
3-3-10- آزمون ذوب ژلاتین74
3-3-11- آزمون رشد در دمای 35 درجه سانتی گراد75
3-3-12- آزمون کاتالاز75
3-3-13- آزمون گرم با محلول 3 درصد پتاس76
3-3-14- آزمون هیدرولیز اسکولین76
3-3-15- آزمون هیدرولیز توئین 8076
3-3-16- آزمون هیدرولیز نشاسته 77
3-3-17- آزمون اوره آز77
3-3-18- آزمون داکسی ریبونوکلئاز78
3-3-19- آزمون لسیتیناز 78
3-3-20- آزمون تولید رنگدانه فلورسنت79
3-3-21- آزمون فعالیت تایروزیناز79
3-3-22- آزمون واکنش متیل رد و تولید استوئین 79
3-3-23- آزمون مواد احیاء کننده از ساکارز (RSS)80
3-3-24- آزمون هیدرولیز آربوتین (بتاگلوکوزیداز)80
3-3-25- آزمون هیدرولیز کازئین شیر80
3-3-26- آزمون تولید اندول80
3-3-27- آزمون لهانیدن ورقه های سیب زمینی81
3-3-28- آزمون سیترات81
3-4- بررسی خصوصیات تغذیه ای82

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

3-4-1- آزمون مصرف منابع مختلف کربن82
3-5- گروه بندی استرین ها82
3-6- بررسی تنوع ژنتیکی در جمعیت استرینهای مورد بررسی ……………………………………………………82
3-6-1- تعیین تنوع ژنتیکی جدایهها با روش rep-PCR……………………………………………………………82
3-6-1-1- استخراج ژنومی DNA
3-7- روش rep-PCR83
3-7-1- مخلوط واکنش جهت انجام آزمون PCR83
3-7-2- برنامه تکثیر برای آغازگرهای ERIC IR، ERIC2 و آغازگر BOX A1R84
3-7-2-1- چرخه حرارتی………………………………………………………………………………………84
3-7-3- بافر TAE 5×85
3-7-4- الکتروفورز نتیجه PCR در ژل و عکسبرداری از ژل85
3-7-5- شیوه آنالیز نتایج rep-PCR85
3-7-6- تعیین توالی نوکلئوتیدی(Sequencing)………………………………………………………………………86
3-8- آنالیز کامپیوتری توالی ها.87
فصل چهارم: نتایج
4-1- جداسازی..89
4-2- شناسایی و تعیین خصوصیات فیزیولوزیکی و بیوشیمیایی استرینها………………………………………..91
4-2-1- اثبات بیماریزایی……………………………………………………………………………………………..91
4-2-2- خصوصیات فنوتیپی و بیوشیمیایی …………………………………………………………………93
4-2-2-1- نتایج خصوصیات فنوتیپی جدایه های Pseudomonas عامل لکه برگی گردو……………..93
4-3- نتایج خصوصیات فنوتیپی جدایه های Xanthomonas عامل بلایت باکتریایی گردو.97
4-4- الگوی DNA حاصل از rep-PCR با پرایمر ERIC برای Pseudomonas102
4-5- اثر انگشت ژنتیکی DNA ژنومی حاصل از rep-PCR برای Xanthomonas .103
4-6- تجزیه خوشهای106
4-7- تعیین توالی قطعات و آنالیز کامپیوتری آنها106
فصل پنجم: بحث
5-1- پیشنهادات.115
فهرست منابع ………………………………………………………………………………………………………………………..118
چکیده انگلیسی…………………………………………………………………………………………………………………….127
فهرست جداول:
فصل اول
جدول 1-1- میزان تولید گردو در کشورهای مختلف در سال 2007 طبق گزارش FAO ……………….8

جدول 1-2- سطح زیر کشت، میزان تولید و عملکرد گردو در کشور در سال 1387 ……………….8
جدول 1-3- سطح زیر کشت، میزان تولید و عملکرد محصولات باغی(دایمی) استان لرستان در سال 1387……………………………………………………………………………………………………………………………….. 9
جدول 1-4- سطح زیر کشت و میزان تولید گردو در ایران به تفکیک استان در سال 1385 …..9
جدول 1- 5- ترکیبات مغز گردو …………………………………………………………………………………13
جدول 1-6- گونههای گردو ……………………………………………………………………………………. 14
جدول1-7 – مقایسه خصوصیات سه پایه رایج مورد استفاده برای گردوی ایرانی در کشورهای مختلف …………………………………………………………………………………………………………………………………. 17
جدول 1-8- زمان تقریبی مراحل مختلف رشد میوه گردو …………………………………………….. 20
فصل دوم
جدول2-1- میزان حساسیت ارقام گردو به باکتریوز …………………………………………………….. 38
جدول2-2- توانایی بررسی تنوع ژنتیکی روش های مختلف براساس DNA، در سطوح مختلف تاکسونومی باکتری ها ………………………………………………………………………………………………. 50
جدول 2-3- توالی نوکلئوتیدی پرایمرهای عمومی ………………………………………………………. 59
جدول 2-4- توالیهای نوکلئوتیدی پرایمرهای اختصاصی مورد استفاده برایX. A. J ……. 59
فصل سوم
جدول 3-1- آغازگرهای استفاده شده در انگشت نگاری DNA به روش rep-PCR ……. 83
فصل چهارم
جدول 4-1 : فهرست استرینهای جدا شده از درختان گردو در سال 1390 و مورد استفاده در این مطالعه ………………………………………………………………………………………………………………………. 89
جدول 4-2- خصوصیات فنوتیپی و بیوشیمیایی استرینهای Pseudomonas جدا شده از برگ گردو ………………………………………………………………………………………………………………………………….. 93
جدول 4-3- خصوصیات فنوتیپی و بیوشیمیایی استرینهای Xanthomonas جدا شده از برگ و میوه گردو …………………………………………………………………………………………………………………. 98
فهرست نمودارها
نمودار 4-1- دندروگرام تشابه جدایهها براساس آزمونهای فنوتیپی جدایههای Pseudomonas عامل بیماری باکتری بلایت و لکه برگی گردو ……………………………………………………………….. 97
نمودار 4-2- دندروگرام تشابه جدایهها براساس آزمونهای فنوتیپی جدایههای Xanthomonas عامل بیماری باکتری بلایت گردو با استفاده از نرم افزار NTCY`S با روش جاکارد …………. 101
نمودار 4-3- گروهبندی استرینهایPseudomonas جدا شده از برگ و میوه گردو بر اساس تلفیق دادههای BOX-PCRو ERIC-PCR با استفاده از نرم افزار NTCY`s با ماتریس جکارد……………………………………………………………………………………………………………………….. 103
نمودار 4-4- گروه بندی استرینهای Xanthomonas جدا شده از برگ و میوه گردو بر اساس تلفیق داده های BOX-PCRو ERIC-PCR با استفاده از نرم افزار NTCY`s با ماتریس جکارد ………………………………………………………………………………………………………………………………… 105
نمودار4-5- دندروگرام فیلوژنتیکی جدایه ها به روش نیبر جویینیگ با استفاده از نرم افزار مگا5 …………………………………………………………………………………………………………………………………………….108
نمودار 6-4- دندروگرام فیلوژنتیکی جدایه های xanthomonas به روش نیبر جویینیگ با استفاده از نرم افزار مگا 5 …………………………………………………………………………………………. 109
فهرست اشکال
فصل سوم
شکل 3-1- شمای شماتیک مارکر 100bp DNA Ladder Plus, Bioron در ژل آگارز 1.7% ………………………………………………………………………………………………………………………………….. 86
فصل چهارم
شکل4-1- علائم باکتری Pseudomonas syringae روی گردو جمع آوری شده از استان لرستان ……………………………………………………………………………………………………………………………… 90
شکل4-2- واکنش فوقحساسیت روی برگهای شمعدانی تاشی از تلقیح استرینهای xaj …. 91
شکل4-3- واکنش فوقحساسیت روی برگهای توتون تاشی از تلقیح استرینهای xaj …….. 91
شکل4-4- لکههای سوختگی باکتریایی ناشی از آزمون اثبات بیماریزایی در برگهای گردو…..92
شکل4-5- لکههای سوختگی باکتریایی ناشی از آزمون اثبات بیماریزایی در برگهای گردو… 92
شکل4-6- لکههای سوختگی باکتریایی ناشی از آزمون اثبات بیماریزایی در میوه گردو………. 92
شکل4-7- تنوع ژنتیکی بین استرینهای Pseudomonas جدا شده از برگ و میوه گردو بر اساس ERIC-PCR ……………………………………………………………………………………………………………..102
شکل 4-8- تنوع ژنتیکی بین استرینهای Pseudomonas جدا شده از برگ و میوه گردو بر اساس BOX-PCR …………………………………………………………………………………………………………….. 102
شکل 4-9- تنوع ژنتیکی بین استرینهای Xanthomonas جدا شده از برگ و میوه گردو بر اساس BOX-PCR …………………………………………………………………………………………………………….. 104
شکل 4-10- تنوع ژنتیکی بین استرینهایXanthomonas جدا شده از برگ و میوه گردو بر اساس ERIC-PCR …………………………………………………………………………………………………………… 104
شکل 4-11- الکتروفورزDNA تکثیر شده با آغازگر Laps , laps 27 در واکنش PCR ……… 107
چکیده
بلایت باکتریایی( Xanthomonas arboricola pv. Juglandis) یکی از بیماریهای مهم گردو است که هرساله باعث کاهش تولید گردو در غرب، مرکز و شمال ایران میشود. این بیماری اولینبار در سال 1327 توسط اسفندیاری از قزوین و مازندران گزارش گردید سپس، بهطور وسیع از استانهای شمالی، مرکزی و غربی کشور گزارش شد. عامل بیماری برگ‌ها، گل‌ها، جوانه‌ها و میوه‌های گردو را آلوده می کند. بهمنظور شناسایی عامل بیماری بلایت باکتریایی گردو در استانهای مختلف در طی فصل بهار و تابستان سال1390 از برگهای آلوده درختان گردوی از استانهای لرستان، کردستان و البرز نمونه برداری به عمل آمد و طبق روشهای مرسوم در باکتری شناسی، باکتری عامل بیماری جدا، خالصسازی و شناسایی شد. اثبات بیماریزایی روی نهال سه ساله و میوه گردو به اثبات رسید. پس جداسازی در سطح محیط کشت دو نوع کلنی زردرنگ و کرم رنگ مشاهده شد که کلنی های کرم رنگ از فراوانی بیشتری برخوردار بودند. کلنی های زردرنگ بر اساس نتایج آزمونهای بیوشیمیایی بهعنوانX. arboricola pv. juglandis شناسایی شدند. بر اساس نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل خوشهای الگوی حاصل از روش rep-PCR جدایههای مورد بررسی از نظر تنوع ژنتیکی در سه گروه با 56% تشابه قرار گرفتند. جدایههای زانتوموناس براساس تعیین توالی ژن RNA پلی مراز زیر واحد بتا و ترسیم دندروگرام به روش نیبرجوینینگ در یک گروه مجزا قرار گرفتند بر این اساس جدایه 10 ، 11 و 12 که از استان لرستان و کردستان جداسازی شده بودند، کاملا متمایز از سایر زانتوموناسها در یک گروه مستقل قرار گرفتند. جدایههای کرم رنگ بر اساس نتایج آزمونهای بیوشیمیایی، اثبات بیماریزایی به عنوان Pseudomonas syringae pv. syringae , Pseudomonas viridiflava و Pseudomonas spشناسایی شدند. جدایهها در واکنش rep- PCR در گروههای مختلف و متنوعی قرار گرفتند. این جدایهها بر اساس مقایسهی توالی ژن RNA پلی مراز زیر واحد بتا و ترسیم دندروگرام به روش نیبرجوینینگ در سه گروه مجزا قرار گرفتند. گروه اول شامل جدایههای 9، 10، 18و 41 بهعنوان نماینده 24 جدایه با 99% به Pseudomonas syringae pv. syringae شباهت داشت، و گروه دوم شامل جدایهی 48 با 99% به Pseudomonas viridiflava شبیه بود و گروه سوم شامل جدایههای 31 و 11 به .Pseudomonas sp تعلق داشتند که جدایه 11 با گونهP. cedrina به میزان 99% شباهت داشت. این اولین گزارش از بیماریزایی Pseudomonas syringae pv. syringae در گردو می باشد.

1-1- مقدمه
گردو درختی از خانواده Juglandaceae وجنس Juglans است (بختیاری، 1382). این جنس دارای 21 گونه می باشد که همگی خزان کننده و دارای میوه خوراکی بوده و برخی از این گونه ها از نظر چوب نیز با ارزش می باشند. گردو درختی است زیبا و سایه افکن که به عنوان درخت زینتی به کار می رود. این درخت در مناطق معتدل دنیا رشد و پرورش می یابد. گردو از محصولات مهم خشکباری دنیا به شمار می آید و در بعضی کشورهای صنعتی به عنوان یک درخت روغنی بسیار مهم محسوب می شود. گردوهای موجود به دلیل تکثیر با بذر دارای تنوع ژنتیکی بسیار غنی بوده و صفات با ارزشی در ژنوتیپ ها وجود دارد که پس از شناسایی می تواند مورد استفاده قرار گیرد. (وحدتی، 1382).
1-2- اهمیت اقتصادی گردو در ایران و جهان
گردو یکی از درختان بسیار مهم و ارزنده گروه پهن برگان است که در بسیاری از نقاط جهان در نیمکره شمالی از اروپای جنوبی، مرکزی و شرقی تا قفقاز وشمال و مرکز ایران تا دامنه های هیمالایا و کشور چین وژاپن و همچنین گونه هایی از آن در قاره آمریکای شمال و آمریکای جنوبی به طور طبیعی می روید و کاشته می شود که اکثر حائز اهمیت هستند. (طباطبایی و همکاران، 1377) تنها جنگل طبیعی باقی مانده از این محصول در دنیا هم اکنون در قرقیزستان و در شرایط بسیار خوب موجود است. در ایران کاشت گردو از دره گز و مغان در شمال کشور تا اقلید فارس در جنوب و از ارتفاعات جنوب غربی ارومیه تا کوه تفتان در جنوب شرقی بین طولهای جغرافیایی 45 تا 65 درجه بخوبی میرویند ولی بهترین بازدهی مربوط به باغهایی است که در ارتفاعات دامنه های البرز، خراسان، آذربایجان و دامنه های زاگرس (به ویژه تفرش، گلپایگان و تویسرکان) قرار دارند.
همچنین اطراف کوههای لاله زار و جبال بارز منطقه ای است که از مراکز عمده گردو کاری کشور به حساب می آید . اکثر قریب به اتفاق این‌ درختان حاصل کشت بذر بوده و به همین دلیل دارای تفرق و تنوع صفات زیادی هستند (بختیاری و همکاران، 1382).
1-3- منشاء و انتشار گردو
کشور ایران سرزمینی است حاصلخیز با اکوسیستمی متنوع و وسیع که قسمتی از رویشگاه‌های وسیع گردو را در دنیا شامل می‌شود که این تنوع اقلیم و اکوسیستم را در سایر نقاط جهان کمتر می‌توان یافت. منشأ طبیعی گردوی ایرانی، مناطق کوهستانی آسیای مرکزی است. گرچه بسیاری از دانشمندان فلات ایران را منشأ اصلی J.regia دانسته ولی تحقیقات مولکولی و ایزوآنزیمی ثابت نموده که مرکز تنوع گونه مذکور، دامنه‌های شمالی رشته کوه تین شان (Tien shan) واقع در استان زین جیانگ در شمال غربی چین می‌باشد (بختیاری و همکاران، 1382).
تاریخچه پرورش گردو به زمانهای بسیار دور و نامعلوم برمیگردد. برا ساس گزارش او روک (O, Rourke) و بعد از عصر یخبندان از آسیای صغیر به مناطق مختلف دنیا انتشار یافته است. ولی اسبلت بر اساس تصاویر فسیلی عقیده دارد که گردو قبل از پیدایش انسان وجود داشته است. گفته میشود که گردو در باغ شاه سلیمان پرورش داده می شد. در ایران قدیم گردو در معامله های پایاپای بکار برده می شد که از این طریق به کشورهای مصر، بیزانس، ایتالیا و حتی کشورهای اروپایی ودنیای جدید انتشار یافته است.
از آنجا که گردو در گذشته‌های بسیار دور از فلات ایران به یونان و روم و بعداً به انگلستان برده شد و در سال 1769 میلادی توسط انگلیسی‌ها به امریکا رفته، برخی از باغداران به اشتباه این گونه را گردوی انگلیسی (English Walnut) می‌نامند. برخی از ارقام گردو مربوط به J. regia از مناطق کوهستانی واقع در کارپاتین لهستان منشأ گرفته‌اند که به (گردوی کارپاتی) معروفند. عده‌ای از محققین عقیده دارند که این واریتهها می‌توانند دمای منفی 35 درجه سانتیگراد را تحمل کرده و زنده بمانند و به عنوان نژادهای مقاوم گردو نسبت به سرما شناخته شده‌اند (بختیاری و همکاران، 1382).
پایه های وحشی گردوی ایرانی (Juglans regia L. ) در منطقه کوههای کارپاتیان در شرق اروپا، سرتاسر ترکیه، عراق، ایران، روسیه جنوبی و افغانستان تا شمالغربی هیمالیا یافت شده است. بنابراین میتوان گفت منشاء گردو، ایران و مناطق اطراف آن می باشد که سپاه اسکندر در بازگشت خود، آن را به اروپا برده است.
در حدود هیجده گونه از جنس گردو، بومی مناطق شمال و جنوب آمریکا، مرکز چین، منچوری و ژاپن می باشد. رومی ها به علت علاقه زیاد به گردو، آن را پادشاه تمامی خدایان، بلوط ژوپیتر یا به لاتین، جویز- گلانسJovis – glans مینامیدند که همین ژوگلانس امروزی است و بعداً گردو نام گرفت، حتی اکنون بیشتر باغهای قدیمی امریکایی گردو را به همان نام ایرانی یعنی گردوی پارسی میشناسند. گردو از ایتالیا به اسپانیا، فرانسه، پرتقال، آلمان و جنوب روسیه و از آنجا به چین و تبت برده شده است.
ریشهء کلمه گردو از گال نات (Gaul nut) گرفته شده است. در زمانهای گذشته نام کشور فرانسه گال بود و گردو نیز گال نات نامیده می شد که بعد این کلمه در انگلیسی به والنات (گردو) تغییر کرد. طبق نظر دیگری، نام گردو از کلمه قدیمی گردوی والش گرفته شده است. در ضمن گردو به نامهای دیگری نیز مثل گردوی ایرانی، گردوی انگلیسی یا گردوی کارپاتی نامیده می شود اما به نظر میرسد که مناسبترین اسم گردوی ایرانی است، زیرا منشاء آن ایران می باشد (راموز و همکاران، 1984).
گردوی انگلیسی یک نام گمراه کننده است زیرا گردو هیچ رابطه ای با انگلستان ندارد. احتمال می رود که این نام به علت انتقال این میوه از کشورهای مدیترانه ای توسط کشتی های انگلیسی به گردو داده شده است بعلاوه تشخیص گردو از گردوی سیاه امریکایی آسان است. وجه تسمیه گردو به نام گردوی انگلیسی به این علت است که زمانی برای اولین بارانگلیسی ها که در ایران برای جستجو و خرید چوب گردو فعالیت داشته اند آن را با خود به انگلستان برده و نام گردوی انگلیسی را روی آن گذاشته اند.
حساس بودن گردو نسبت به سرما مانع گسترش آن از آمریکای شمالی و فرانسه به مناطق شمالیتر میشد ولی با وارد کردن رقم گردوی مقاوم به سرما که از کوههای کارپات لهستان آورده شده بود این مشکل حل شد و گردوی کارپات موجودیت یافت. طبق گزارش اوروک (1969) احتمال دارد گردوی کارپات از نژاد مقاوم به سرمای گردوی ایرانی باشد که محصول بیشتری داشته و در زمستان سرمای 35- درجه سانتیگراد را تحمل می کند. بعلاوه این رقم شامل تمامی گردوهای مقاوم به سرمایی است که در روسیه، چکسلواکی و آلمان پرورش داده میشود. (جلیلی مرندی و همکاران، 1380)
گونههای مختلف گردو که در رویشگا ههای وسیعی در دنیا و ایران به طور طبیعی روئیده و کاشته میشوند، جزء درختان چند منظوره و از نظر اقتصادی بسیار پراهمیت محسوب میشوند (طباطبایی و همکاران، 1377). تئو فراستوس(370 قبل از میلاد مسیح ) در نوشتههای خود به گردو اشاره نموده است. پلینی(23 سال بعد از میلاد مسیح) از 9 رقم گردو نام برده وعقیده داشته است: چنانچه ارقام گردو را از راه بذر ازدیاد کنند از یکدیگر متفاوت خواهند بود (یعنی به امکان دورگ شدن و ناخالص شدن گردو آگاهی داشته است). قدیمی ترین درخت گردوی ایرانی در ایالت پنسیلوانیای امریکا در مزرعه شخصی به نام جکوب بادر قرار دارد که عمر آن را بالغ بر 230 سال تخمین زده اند و محیط تنه آن در ارتفاع 30/1 متری، 3/5 متر اندازه گیری شده است. سایه انداز این درخت متجاوز از 30 مترمربع می باشد و تصور میرود که به وسیله مهاجرین آلمانی کاشته شده باشد. در زمان شارل مانی کشت گردو به دستور او در تمام اروپا متداول گشت.
در ایران کهنسالترین درخت گردو احتمالاً در اورگان شهرکرد وجود دارد. طبق کتیبه ای که در مجاورت این درخت از زیر زمین بهدست آمده تاریخ کاشت گردوهای ذکر شده مربوط به زمان یزدگرد و در حدود 1200 سال پیش میباشد. گذشته از این درختان کهنسال گردو را درتیجان خوانسار، کیجان اصفهان، رودبار الموت قزوین و در کش طالقان نیز میتوان یافت که سن آنها از 300 تا 700 سال متغیر میباشد(طباطبایی و همکاران، 1377).
1-4- مناطق رشد و میزان تولید
گردو تقریباً بطور وسیع در کشورهای مناطق معتدله ای که تابستانهای خیلی خنک نداشته باشند پرورش داده می شود. کشورهای عمده صادر کننده گردو بهترتیب اهمیت شامل امریکا، چین، فرانسه، ایتالیا وترکیه میباشد. میزان تولید گردو در سالهای مختلف متغیر است. میزان تولید گردو در کشورهای اروپایی بیشتر از سایر کشورهاست. اگر استانداردهای بین المللی تولید وبازاریابی تامین شود، گردو از پتانسیل عظیم صادراتی برخوردار می باشد. باید ارقام پوست نازک گردو که بوسیله روش غیرجنسی ازدیاد می شوند بهجای پایه های بذری که دیررس و فاقد میوههای یکنواخت هست جایگزین شوند.
گردو در عرض جغرافیایی 39-29 درجه شمالی و طول جغرافیایی 64-45 درجه شرقی، از زمینهای کم ارتفاع 2500 متر، به صورت اهلی یا وحشی در شمال، غرب و مرکز کشور ایران یافت میشود. باغهای گردوی کشور به میزان وسیعی در دامنه های رشته کوههای البرز، زاگرس، لاله زار و جبال بارز یافت می شوند. دو گونه J. nigra، J. hindsii بیشتر به عنوان پایه برای گردوی ایرانی (J. regia) استفاده می شوند. (وحدتی، 1382).
طبق آمار فائو، سازمان کشاورزی و خواروبار ملل متحد (2007) مهمترین کشورهای تولید کننده گردو در جهان عبارتند از: چین با تولید سالیانه 503000 بالاترین میزان سطح زیر کشت، آمریکا با تولید 290300 تن در مقام دوم و ترکیه با تولید 172572 تن در مقام سوم، ایران با میزان تولید 170000 تن مقام چهارم جهان را داراست. Food and Agriculture Organization of the United Nations, FAO) ).

جدول 1-1- میزان تولید گردو در کشورهای مختلف در سال 2007 طبق گزارش FAO
نام کشور تولید گردو (میلیون تن) چین 503000 آمریکا 290300 ترکیه 172572 ایران 170000

در جهان 630 هزار هکتار باغ گردو موجود است. ایران باداشتن 169609 هکتار درختان بارور و نهال گردو پس از چین و آمریکا سومین تولید کننده گردوی جهان است.
استان همدان با 17175 هکتار باغ گردو (بارده 12234 هـ نهال و باغ کمتر از ده سال 4941 هـ) از نظر عملکرد مقام اول کشور را دارد. گردو کاری در اکثر استانهای کشور وجود دارد. بزرگترین شهرستان تولید کننده گردو در ایران شهرستان اقلید است. یکی از بزرگترین باغ‌های گردوی جهان (با تایید فائو) با مساحت حدود ??? هکتار در شهمیرزاد و روستای خطیرکوه از توابع شهرستان مهدیشهر در استان سمنان واقع است.
سطح زیر کشت، میزان تولید و عملکرد گردو در کشور به تفکیک محصول در سال 1387 در جدول زیر آمده است:
جدول 1-2- سطح زیر کشت، میزان تولید و عملکرد گردو در کشور در سال 1387:
نام محصول
تولید عملکرد آبی دیم جمع آبی دیم گردو 362143 17027 379171 1/2406 9/3241
جدول 1-3- سطح زیر کشت، میزان تولید و عملکرد محصولات باغی(دایمی) استان لرستان در سال 1387:
نام محصول سطح زیر کشت باغات(با احتساب درختان مخلوط و پراکنده) غیر بارور بارور آبی دیم جمع آبی دیم جمع گردو 9/7868 0 9/7868 8/10096 0 8/10096
جدول 1-4- سطح زیر کشت و میزان تولید گردو در ایران به تفکیک استان در سال 1385:
ردیف نام استان عملکرد
کیلوگرم بر هکتار میزان تولید به تن سطح زیر کشت به هکتار
کل ایران جمع بارده نهال
1849 168320 158498 88890 69608 1 سیستان و بلوچستان 1167 21 61 18 43 2 خوزستان 2500 227 237 89 184 3 جیرفت و بم 2500 455 1455 1535 220 4 قم 1413 2083 1683 1425 285 5 یزد 1356 2088 1688 1543 145 6 سمنان 3826 5178 1878 1351 527 7 ایلام 2006 1419 2349 705 1644 8 گیلان 943 1732 3122 1837 1285 9 اردبیل 675 1324 3397 1962 1435 10 تهران 2466 7633 3613 3095 518 11 مرکزی 2246 6448 3698 2870 828 12 زنجان 3177 5716 4026 1798 2228 13 قزوین 583 2381 4906 4085 821 14 اصفهان 1553 3854 4974 2484 2470 15 کهکیلویه و بویر احمد 3160 8355 5274 2644 2630 16 گلستان 3704 2714 5294 733 4561 17 آذزبایجان غربی 972 2407 5658 2472 3213 18 کردستان 3608 12287 5820 3403 2417 19 فارس 4732 24983 7249 5280 1969 20 خراسان 1363 7834 7485 5747 1738 21 مازندران 2260 6494 9021 2874 6147 22 لرستان 1433 4768 9588 3326 6262 23 آذربایجان شرقی 401 2878 9643 7179 2464 24 چهار محال بختیاری 853 3253 12216 3814 8402 25 همدان 2785 19785 12492 7104 5388 26 کرمانشاه 598 4899 15146 8179 6967 27 کرمان 2147 24993 16512 11641 4871
1-5- ویژگیهای گیاهشناسی گردو
از نظر گیاهشناسی، گردو درختی است یک پایه و یک جنسی یعنی روی یک درخت گلهای نر و ماده به صورت جداگانه ظاهر می شود. میوه گردو از نظر گیاهشناسی شفت محسوب میشود. میوهای گرد یا نیمه گرد، کم و بیش کشیده، تخم مرغی یا بیضی نوک باریک که از رشد تخمدان پائین بوجود میآید و به تدریج دیوارههایی در حفره داخلی آن تشکیل میشود که مغز گردو را به دو قسمت متقارن تقسیم می نماید. گامتهای ماده گردو دگرگشن است گرده افشانی آن بوسیله باد انجام میشود و حشرات نقشی در آن ندارند.
1-5-1-شکل ظاهری و اندازه:
درختان گردو می توانند دارای سه شکل متفاوت باشند:
1) شکل جنگلی گردو که دارای تنه، ولی نه کاملاً مستقیم و تاج کشیده و نسبتاً باریک و نامنظم وتنه بلند و کم وبیش نامنظم وکج که گاهی به ارتفاع 10 متر و بیشتر می رسد.
2) شکل ویژه گردو که درخت دارای تنه نسبتاً کوتاه و منشعب و تاج گسترده و گرد و در تک درختان تاج آن به صورت نیمکروی کم و بیش نامنظم می باشد. تنه آنها حداکثر به بلندی 1 تا 2 متر میرسد ولی قطر تنه آنها به 30 تا 90 سانتیمتر بالغ می شود.
3) شکل درختچه گردو که غالبا در رویشگاههای نامناسب و نامساعد سنگلاخ، گورستانی و با ارتفاع زیاد ظاهر میشود که در اینصورت درخت گردو رشد زیادی نکرده کوچک مانده و مرتب ساقههای جدیدی از بن درخت میروید و مجموعاً حالت یک درختچه نامنظم را پیدا میکند.
درختان جنگلی گردو تقریبا با ارتفاع 20 تا 25 متر با تنه ای به ارتفاع 8 تا 12 متر و با گرزن کشیده و قطر تنه 30 تا 50 سانتیمتر دیده می شود ولی تک درختان گردو به ارتفاع 8 تا 12 متر و با تنه ای به ارتفاع 1 تا 2 متر و قطر تنه 30 تا 90 سانتیمتر دیده میشود. دارای برگهای مرکب شانه ای است. اندازههای درختان گردو اولاً بسته به خواص ژنتیکی و ارثی گونههای مختلف آنها و ثانیاً در اثر شرایط محیط زیست بسیار متفاوت میباشد.
برگ درختان گردو از نظر اندازه، رنگ، تعداد برگچهها، ابعاد برگچهها، کرکدار یا صاف بودن و غیره، در گونهها و واریتهها و ارقام مختلف گردو متفاوت است. برگ اکثر گردوها خزانی، متناوب، معطر با برگچه های متقابل، تک شانه ای و با دمبرگ بلند است. از نظر گیاهشناسی، برگ گردو جزء برگهای مرکب تک شانه ای به شمار می آید و برگچههای آن معمولاً کامی و یا درست و بدون دندانه هستند(طباطبایی و همکاران، 1377).
1-5-2- ترکیبات میوه و موارد استفاده
قسمت خوراکی گردو، مغز آن است که در حدود نصف وزن میوه را تشکیل میدهد. گردو سرشار از پروتئینها، چربیها، مواد معدنی وانرژی فراوان است. مقدار این مواد در مقایسه با غذاهای دیگر و نیاز سایر میوههای خشک بسیار زیاد است. گردو حاوی ویتامین های گروه B بوده و از نظر ویتامین B6 نسبت به بادام، گردوی برزیلی، بلوط، فندق و پکان غنی تر است. میزان ویتامین A و ویتامین C در گردو بسیار کمتر است. مواد معطر گردو از 37 ترکیب مختلف تشکیل شده است که شامل 6 آلدئید، 6 الکل و 5 کتن ketones میباشد. یکصد گرم مغز گردو 651 کالری ارزش غذایی دارد مقدار فسفر مغز گردو با ماهی، برنج و تخم مرغ برابری میکند. میوه های نارس و پوست سبز گردو منبع غنی اسید اسکوربیک بوده و به ترتیب 5/2 -2 و 8/0 -4/0 درصد از وزن تر آنها را اسید اسکوربیک تشکیل میدهد. میوههای نارس برای تهیه محصولات مختلف که غنی از اسید اسکوربیک میباشند مثل سرکه، چاشنیهای غذا، آب میوه ها و شربتها مصرف می شوند. اسید اسکوربیک موجود در میوههای نارس و پوست سبز در دمای معمولی اتاق بطور کامل تخریب میشود ولی میتوان با اضافه کردن سولفور آن را محافظت نمود.
روغن گردو تقریباً بی رنگ و یا زرد کم رنگ است و طعم لذیذی دارد که برای مصارف خوراکی و نیز برای تهیه رنگ روغن نقاشی، روغن جلا و نیز در صابون سازی بکار برده میشود. مغز گردو در حدود 60 تا 75 د رصد روغن دارد و ترکیبات عمده آن شامل اسید لینو لئیک (2/49%)، اسید اولئیک(7/25%) و اسید لینولنیک(2/18%) می باشد. مغز گردو و روغن آن میزان سرم خون، کلسترول، تری گلیسیریدها، فسفولیپیدها و چربیهای حاوی کلسترول زیاد را بطور قابل ملاحظه ای کاهش میدهد. کنجاله روغن گردو که غنی از پروتئین است در تغذیه گاو مورد استفاده قرار میگیرد و حاوی مواد غذایی قابل هضم از جمله پروتئین (5/31%)، چربی و روغن (6/11%)، کربوهیدراتها (5/23%) و فیبر(7/1%) است.
تقریباً تمام قسمتهای گردو بخصوص میوه و چوب آن توسط انسان مورد استفاده قرار میگیرد. میوه دارای طعم فوق العاده لذیذی بوده و اکثراً به صورت رومیزی مصرف می شود. همچنین پودر پوست گردو به مقدار زیاد در تهیه حشره کشها بکار می رود زیرا لیگنین وکوتین موجود در آن مواد شیمیایی سمی را به سهولت جذب کرده و فعال باقی میماند.
ترکیبات میوهء گردو در جدول شماره1-5 ارائه شده است.

جدول 1- 5- ترکیبات مغز گردو
موادمقدار در 100 گرمموادمقدار در 100 گرمآب5/3 %پروتئین8/14 %چربی0/64 گرمکربوهیدرات8/15 گرمفیبر1/2 گرمخاکستر9/1 گرمفسفر380 میلی گرمکلسیم99 میلی گرمآهن1/3 میلی گرمسدیم2 میلی گرمپتاسیم450 میلی گرممنیزیم131 میلی گرمویتامین A30 واحد بین المللیتیامین 33/0 میلی گرمریبوفلاوین13/0 میلی گرماسید اسکوربیک 2 میلی گرمارزش غذایی631 کالرینیاسین 9/0 میلی گرم
1-6- ردهبندی
گردو متعلق به تیره Juglandaceae و جنس Juglans است. جنس Juglans شامل بیست و یک گونه است که از بین آنها گردوی ایرانی بسیار مهم بوده و بصورت تجاری در بسیاری از کشورها پرورش داده می شود. گونه های دیگر گردو بهطور منطقه ای و بهخاطر استفاده از چوب و میوههایشان پرورش داده می شوند. لیست گونههای مهم گردو با نامهای متداول و محل رویش طبیعی آنها در جدول زیر ارائه شده است.
جدول 1-6- گونههای گردو
نام گونهنام معمولمحل رویش. regia Jگردوی انگلیسی یا ایرانیجنوب شرقی اروپا، ایران تا هیمالیا و چین Subsp.turcomanicaSubsp.fallaJ. australis جنوب غربی آمریکاJ. bolivianaکالیفرنیاJ. californicaگردوی سیاهکالیفرنیایی جنوبیJ. hindsii گردوی سیاه کالیفرنیایی شمالیکالیفرنیاJ. jamaicensisگردوی سیاه غرب هندوستانغرب هندوستانJ. majorگردوی سیاه آریزوناجنوبغربی ایالت متحدهvar. majorشمال غربی مکزیکvar. glabrataجنوب و مرکز مکزیکJ. microcarpaگردوی سیاه تگزاسجنوبغربی ایالت متحدهVar.microcarpaشمال غربی مکزیک (J.rupestris) Var.stewartiiشمال مکزیک J.mollisمرکز مکزیک J.neotropicaشمال غربی آمریکای جنوبی J.nigraگردوی سیاه شرقیشرق ایاالت متحده J.olanchana var.olanchanaگواتمالا Var.standleyiجنوب شرقی مکزیک J.pyriformisجنوب شرقی مکزیک P.soratensisبولیوی J.venezuelensisونزوئلا J.ailantifolia
(J.sieboldiana)گردوی ژاپنی var. ailantifoliaژاپن var. cordiformisگردوی قلبی شکلژاپن J.cathayensisگردوی چینیشرق چین ، تایوان J. mandshuricaگردوی منچوریمنچوری، شمال شرقی چین، کره cinereaگردوی روغنیشرق ایالات متحده

شش گونه از این جنس در نقاط مختلف دنیا (مناطق گردوخیز) از لحاظ میوه و پایه مهمتر بوده و مورد استفاده و توجه قرار گرفته‌اند که شامل:
Juglans sieboldianaL. ,Juglans regiaL. ,Juglans nigraL. ,Juglans hindsiiL. ,Juglans majorL. ,Juglans cinereaL. . (بختیاری، 1382).
مهمترین گونه از نظر میوه، گردوی ایرانی (Juglans regia) و مهمترین گونه از نظر چوب، گردوی سیاه شرق آمریکا (Juglans nigra) است. گونه غالب خانواده Juglandaceae، گردوی ایرانی (Juglans regia L. ) می باشد که منشاء طبیعی آن مناطق کوهستانی آسیای مرکزی است. (وحدتی، 1382). اگرچه بسیاری از دانشمندان فلات ایران را منشاء اصلی J. regia دانسته و بههمین جهت آن را به زبان انگلیسی Persian walnut یا گردوی ایرانی نامیده اند، ولی بررسیهای مولکولی و ایزوآنزیمی نشان داده است که مرکز تنوع گردوی معمولی دامنههای شمالی رشته کوه تین شان واقع در استان زین جیانگ در شمال غربی چین میباشد. از آنجا که گردوی ایرانی از فلات ایران به اروپا و از آنجا در سال 1769 توسط انگلیسیها به آمریکا برده شده است. همچنین برخی از ارقام گونه J. regia که از کوههای کارپاتین لهستان منشا گرفته اند، “گردوی کارپاتی” نامیده میشوند. (وحدتی، 1382).


پاسخ دهید